Discriminatietoets Publieke Dienstverlening
Discriminatietoets
Publieke Dienstverlening
Mensbeelden en bias
Toolbox
Hieronder staan tools die helpen om bewust te worden van de invloed van impliciete veronderstellingen over burger, oftewel mensbeelden, en biases op beleid en uitvoering.
Mensbeelden, biases en institutionele vooroordelen kunnen ongemerkt leiden tot ongelijke behandeling. Zulke beelden zijn vaak onuitgesproken, maar beïnvloeden wel hoe beleid wordt vormgegeven en uitgevoerd. Dit speelt bijvoorbeeld een rol bij discretionaire bevoegdheden, waar mensbeelden en biases de manier sturen waarop professionals inschatten welke burgers maatwerk verdienen en hoe regels in de praktijk worden toegepast. De beslisruimte van professionals brengt daarmee risico’s op discriminatie met zich mee.
Het tegengaan van deze risico’s vraagt dat organisaties actief investeren in reflectie en bewustwording. Met training en intervisie leren beleidsmakers en dienstverleners hun eigen mensbeelden en biases herkennen en bespreekbaar maken. Zo wordt de invloed van deze mechanismen in beleid en uitvoering verkleind en neemt de kans op gelijke behandeling toe.
Op pagina’s 24 t/m 28 van het voortgangsrapport Discriminatie in dienstverlening van de staatscommissie wordt de rol van mensbeelden in beleid en uitvoering uitgebreider besproken.
Structureel Denken over Ongelijkheden
Universiteit Leiden, Publiek Management en Organisatie
Deze workshop van een dagdeel vergroot inzicht in hoe sociale ongelijkheden in de samenleving kunnen doorwerken in de situaties van burgers. Aan de hand van actuele wetenschappelijke inzichten en door middel van interactieve oefeningen leren deelnemers herkennen hoe kansen en belemmeringen in de samenleving ongelijk verdeeld zijn.
Praktische toepassing
De opgedane inzichten kunnen helpen bij het maken van gerechtvaardigd onderscheid tussen burgers. De workshop is bedoeld voor professionals in publieke dienstverlening. Dit kunnen professionals zijn die in direct contact staan met burgers, maar ook professionals die bijdragen aan de vorming van beleid. De interactieve opdrachten worden op maat gemaakt voor de organisatie. Bij interesse of vragen kan er contact worden opgenomen met onderzoeker Nadine Raaphorst via onderstaande button.
WorkshopLeermodule Mensbeelden bij beleid
Raad voor Volksgezondheid en Samenleving & Sociaal en Cultureel Planbureau
Deze leermodule helpt beleidsmakers om mensbeelden expliciet te maken en kritisch te bevragen.
Praktische toepassing
De module biedt een laagdrempelige manier voor teams om gezamenlijk mensbeelden te herkennen, bespreekbaar te maken en uit te dagen. Dit helpt inzichtelijk te maken hoe aannames over mensen beleidsvorming en uitvoering beïnvloeden. De leermodule kan voorafgaand aan de Discriminatietoets worden gebruikt, maar ook als bredere maatregel in het actieplan worden opgenomen.
LeermoduleTraining Discretionaire Bevoegdheden
Instituut voor Inclusief Vakmanschap
Deze training richt zich op het verantwoord toepassen van discretionaire bevoegdheden: beslissingsruimte van bestuursorganen en uitvoerders om in concrete gevallen naar eigen inzicht op te treden. Deelnemers krijgen inzicht in wettelijke kaders, ethische dilemma’s en moreel handelen. Door casusbesprekingen en praktische oefeningen leren zij belangafwegingen te maken met oog voor rechtvaardigheid en maatschappelijke impact.
Praktische toepassing
De training is geschikt voor beleidsmakers, managers, BOA’s en andere geüniformeerden. Door middel van casuïstiek en praktische oefeningen leren deelnemers verantwoorde afwegingen te maken en bewust te worden van de risico’s op discriminatie die in discretionaire bevoegdheden besloten liggen. Organisaties kunnen de training opnemen in hun actieplan als maatregel om risico’s op discriminatie in de discretionaire bevoegdheden te verminderen.
TrainingTraining Vooroordelen & Stereotypering
Instituut voor Inclusief Vakmanschap
Deze training geeft inzicht in hoe categorisatieprocessen, vooroordelen en stereotypering ontstaan, welke factoren daarbij meespelen, en welke gevolgen ze hebben voor mensen en organisaties. Deelnemers leren discriminatie (zowel expliciet als impliciet) herkennen, krijgen kennis over wettelijk beschermde discriminatiegronden, en oefenen met praktijkcasussen om respectvolle omgangsvormen te bevorderen.
Praktische toepassing
De training is geschikt voor beleidsmakers, managers, publieke dienstverleners, en professionals. Organisaties kunnen deze training opnemen in hun actieplan als maatregel om teams bewuster te maken van onbewuste aannames en stereotypen.
TrainingDiscriminatie en mensbeeld
Stichting Vizier
Deze training vergroot het inzicht in hoe discriminatie, vooroordelen en stereotypen het mensbeeld en professioneel handelen beïnvloeden. Deelnemers onderzoeken hun eigen denkpatronen, leren impliciete aannames herkennen en krijgen handvatten om verschil bespreekbaar te maken in hun werkpraktijk.
Praktische toepassing
De training is geschikt voor beleidsmakers en publieke dienstverleners, maar ook voor frontoffice- en klantcontactmedewerkers. Organisaties kunnen de training opnemen in een actieplan als brede maatregel om teams bewuster te maken van hun eigen mensbeelden, en om die inzichten te benutten om burgers rechtvaardiger te helpen.
TrainingOver de (on)zin van anti-bias trainingsprogramma’s: 6 Wetenschappelijke inzichten en praktische aanbevelingen
Universiteit Utrecht
Deze animatie en handreiking bieden zes wetenschappelijk onderbouwde inzichten en adviespunten over de effectiviteit van anti-bias trainingsprogramma’s.
Praktische toepassing
Deze handreiking helpt organisaties om valkuilen bij de inzet van anti-bias trainingen te voorkomen en biedt tips om de effectiviteit zoveel mogelijk te versterken. De inzichten uit de handreiking kunnen gebruikt worden om maatregelen die voortkomen uit de Discriminatietoets effectief in te zetten.
Handreiking